Als een nieuwsredactie zich waagt aan fictie
In de prijzen bij festival Utrecht over Utrecht
Stencilmachine van eigenbeleving
Houden schrijvers van tsoenami's?
De tsoenami in Zuidoost-Azië mag zich in zo'n enorme populariteit verheugen dat de vraag zich opdringt of schrijvers van tsoenami's houden. Bij de bakker kun je al je kleingeld in een potje voor de slachtoffers storten, hele televisieavonden staan in het teken van de ramp, de grote zangers van onze tijd zingen op hun vrije zaterdagmiddag een single in ten bate van giro 555, mensen reizen spontaan met een koffer vol knuffels af naar Thailand of Indonesië – ik bedoel, wie houdt er eigenlijk niet van de vloedgolf en haar immense aantal getroffenen? De schrijver moet wel een hart van ijskoud marmer hebben, wil hij niet iets delen van al die empathie en dat leedwezen.
Welnu, het spijt me om te zeggen, maar schrijvers houden niet van tsoenami's. Verhaal-technisch gezien zijn natuurrampen een geweldige sof. Wie herinnert zich niet de tante, die je toch al niet graag mocht, die het verhaaltje dat ze vertelde, besloot met 'En toen kwam er een olifant met een grote snuit en die blies het hele verhaaltje uit'? Dat zijn tsoenami's. De schrijver was net op dreef met zijn geëngageerde, wrange roman over de kinderhandel in Phuket, de enige niet-corrupte politieman in Thailand zat de daders op de hielen en toen kwam er een golf waarin –zonder moraal, zonder clou, zonder climax– de boeven, de kinderen en de agent verzopen. The End. Of de schrijver had net zijn geserreerde liefdesverhaal aan de kust van Sri Lanka in de steigers staan: de ogen van de jongen waren onpeilbaar als de zee, de borsten van het meisje glommen als de vruchten aan de bomen, hun verlangen broeide als de avondzon in het gouden zand op het strand. En daar kwam een grote sloot water aan die protagonisten omtoverde in twee opgezwollen, onherkenbare kadavers. Weg boek.
Tsoenami's –ik spreek puur vanuit literair perspectief– zijn de dood in de pot. Schrijvers houden zich, net als psychologen en dominees, louter bezig met mensen, mensen en hun broze fratsen en dromen. Natuurrampen daarentegen hebben niets met mensen te maken; het ontstaan van leven en de hele evolutie is ze volkomen ontgaan. En daarom zijn ze onbruikbaar in het domein waarin de schrijver zich ophoudt.
Pech voor de literatoren! Want natuurlijk hadden ze graag hun graantje meegepikt in het éclatante succes van de zeebeving. Schrijvers houden van succes en meer nog houden ze van geld, omdat ze er zo weinig van hebben.
Waarover schrijft een schrijver dan wel? Je kunt het
ontdekken in dit land van inkt, waar geen rampen plaatsvinden, hooguit
erupties van fantasie. Meer gerust aan, je bent veilig hier, wees welkom in mijn land
van inkt.