Houden schrijvers van tsoenami's?
In de prijzen bij festival Utrecht over Utrecht
Stencilmachine van eigenbeleving
Als een nieuwsredactie zich waagt aan fictie
Twintig tot dertig seconden is de burgemeester van Utrecht dood geweest. Nog voor bestuurlijk Nederland geschokt op dit volkomen onverwachte nieuws kon reageren, was de burgemeester alweer levend. Het betrof hier geen heilige wederopstanding, geen medisch mirakel, maar een regelrechte canard: NOS Teletekst had iets teveel waarde gehecht aan een e-mail vanaf een obscuur hotmail-adres en vermeldde de dood van Annie Brouwer-Korf 'twintig tot dertig seconden' op haar nieuwspagina, voordat de redactie haar fout ontdekte. De burgemeester lag weliswaar met een legionellabesmetting in het ziekenhuis, maar ze ademde nog als een geolied naaimachientje en Magere Hein was wel de laatste die op haar bezoekuur werd verwacht.
Het dertigtal seconden was afdoende om enkele andere media, waaronder een radiostation, het bericht over te laten nemen. Zelfstandig nadenken en nieuws brengen zijn geen zaken die vandaag de dag nog iets met elkaar te maken hebben. Nieuws draait tegenwoordig om erbij zijn. Kon vroeger nieuws dagen onderweg zijn of op z'n gunstigst –zoals de Griekse overwinning bij Marathon– enkele uren, in deze technisch vernuftige tijden met internet, satellietverbindingen en sms-diensten draait nieuws om seconden. Het hoogste doel van de media is hun publiek virtueel bij het nieuws aanwezig te laten zijn, de bommen in Libanon live in hun berichtgeving te laten ontploffen. Het ergste dat je als nieuwsleverancier kunt doen, is de burgemeester van Utrecht op blogs, nieuwssites en teletekst al een uur dood te laten zijn, terwijl jij je bronnen nog zit te verifiëren. Daarmee onthoud je je publiek namelijk waar het recht op heeft: erbij zijn terwijl Annie haar laatste adem uitblaast.
Ik had geen televisie toen de aanslagen op de Twin Towers in New York plaatsvonden en altijd heb ik het gevoel gehouden de aanslagen niet op waarde te kunnen schatten. Ik heb de beelden niet gezien, die eerste dagen, ik was er niet bij toen mensen brandend uit de ramen sprongen, toen al die tonnen staal en beton met donderend geraas naar beneden kwamen. Elk recht op meningsvorming over de erop volgende gebeurtenissen heb ik daarmee verspeeld. Dat Bush naar mijn idee met zijn War on terror een groteske ramkoers inzette, dat guerrillaterreur alleen maar verergert als je politieke verhoudingen op scherp zet – het zijn loze meningen van een outcast, een dwaze kluizenaar die er niet bij was toen het nieuws zich voltrok.
Waar houd ik me wél mee bezig, vraag je je misschien af, als ik het nieuws niet van minuut tot minuut via alle kanalen volg? Ik houd me onledig met zoiets ouderwets en onmodieus als de verbeelding. Zo stel ik me bijvoorbeeld op dit moment voor hoe burgemeester Annie lag te woelen in haar ziekenhuisbed – te pips en lamlendig voor een goed boek, te draaierig voor een dvd met de laatste James Bond. Ze zet Teletekst maar aan, op het scherm boven haar bed. Zo kan ze het nieuws tenminste een beetje volgen. Ze kijkt rustig naar de verspringende berichten en zo ziet ze een 'twintig- tot dertigtal seconden' haar eigen dood langskomen. Even lijkt het nieuws zichzelf te voltrekken, Annies hart stokt, ze leest de regels opnieuw en opnieuw terwijl de zuurstoftoevoer naar haar hart is gestaakt, maar dan ontdekt de Teletekst-redactie haar fout en verdwijnen de regels van het scherm. Met een gelukzalige glimlach, meer levend dan ooit, zakt burgemeester Annie weg in haar bed: ze is erbij geweest, ze is bij haar eigen dood geweest. Wie kan dat nu zeggen? En dat allemaal dankzij de moderne journalistiek. Ze zal de NOS een bedankkaartje sturen.
Deze site geeft geen aanleiding tot misverstanden: alle
feiten hier aanwezig zijn ontsproten aan de verbeelding. Wees welkom in
het land waar overlijdensberichten welbewust op fantasie berusten, wees
welkom in mijn land
van inkt.